Uznanie praw natury to innowacyjny sposób jej ochrony. To ruch (Rights of Nature) o zasięgu światowym i bardzo szybko rozwijający się kierunek w prawodawstwie. Nadanie rzece Odrze osobowości prawnej wpisuje się w ten nowoczesny nurt.

W większości systemów prawnych natura jest zarządzana i wykorzystywana w całkowitym interesie człowieka. W takim ujęciu przyrodę traktuje się jak przedmiot i towar, a ekosystem nie ma możliwości wyrażenia i obrony swojego stanowiska, nie swoich reprezentantów, czy katalogu praw, które służą jego ochronie. 

Przez zmianę naszego sposobu myślenia z wyzyskowego na oparty na szacunku, natura ma szansę być traktowana jak podmiot. Celem tego podejścia jest życie społeczności w harmonii z naturą, tak aby rozwój gospodarczy nie zagrażał zachowaniu przyrody dla przyszłych pokoleń, aby zarówno dziś jak i w przyszłości można cieszyć się zdrowym powietrzem, czystą wodą czy życiodajnymi lasami.

Ruch praw natury uznaje, że przyrodzie należą się własne prawa i możliwość ich ochrony w sądach poprzez przedstawicieli, dokładnie tak samo, jak dziś chronione są prawa spółek, fundacji, czy stowarzyszeń (one mają osobowość prawną już od dawna; rzeka czy las tymczasem w większości miejsc na świecie ma słabszą ochronę). 

Natura ma prawo do istnienia, rozwoju, zachowania swojej integralności oraz możliwość wypowiedzenia się poprzez swoich reprezentantów.

Praw natury mogą dotyczyć całej przyrody, jak na przykład postanowiono w konstytucji Ekwadoru z 2008 roku czy ustawie o prawach natury w Panamie z 2022 roku. Często prawa natury wprowadzane są też dla poszczególnych elementów przyrody, które określone społeczności uznają za warte ochrony. Wiele wodnych podmiotów otrzymało już osobowość prawną, jak rzeka Whanganui w Nowej Zelandii (2017), rzeka Magpie w Kanadzie (2021), czy roku laguna Mar Menor w Hiszpanii (2022). 

Wprowadzenie praw natury jest zazwyczaj efektem długiej pracy i dużego zaangażowania wielu osób, które nie godzą się na zniszczenie przyrody. 140 lat trwały negocjacje rdzennych Maorysów z rządem w sprawie zagwarantowania rzece Whanganui całkowitej ochrony, by ta jako pierwsza na świecie stała się osobą prawną. Hiszpanie, by uratować słonowodną lagunę, zebrali pod swoją inicjatywą ponad 600 000 podpisów.

Innowacyjne prawodawstwo dąży do ustanowienia i utrzymywania równowagi między tym, co dobre dla natury, zamieszkujących ją gatunków – w tym ludzi – i Ziemi jako całości, podkreślając wzajemne relacje między ludźmi a przyrodą. Tylko współistnienie w harmonii, z poszanowaniem natury i jej praw, może pomóc nam w rozwiązaniu kryzysu ekologicznego.

Po katastrofie w sierpniu 2022 roku idea uznania praw Odry pojawiła się jako natychmiastowa konieczność jej realnej ochrony. Odra jako osoba prawna to szansa na takie odnowienie rzeki, by stała się czysta, pełna życia, o wodzie zdatnej do picia. Odra jako osoba prawna to także rodzinne kajakowanie, spotkania z rybami, obserwacja ptaków. Odra jako osoba prawna to możliwość pogłębienia relacji z naturą i sobą samym. 

Łączy nas szacunek dla Odry, troska o przyszłość nas, już żyjących i przyszłych pokoleń. Bez względu na to, w dorzeczu jakiej rzeki mieszkasz, Twoje poparcie wspiera harmonię człowieka z naturą. Teraz czas, by pokazać, że wybieramy nadzieję na czystą Odrę.